Bí quyết bảo quản đồ thủ công luôn bền đẹp và giữ trọn giá trị nghệ thuật

Đồ thủ công hay còn gọi là đồ handmade ngày càng trở nên phổ biến nhờ tính độc bản, sự tỉ mỉ trong từng đường nét và giá trị tinh thần mà người thợ gửi gắm vào đó. Tuy nhiên, khác với các sản phẩm công nghiệp sản xuất hàng loạt, đồ thủ công thường được làm từ các chất liệu tự nhiên hoặc nhạy cảm với môi trường. Nếu không biết cách chăm sóc, chúng rất dễ bị ẩm mốc, phai màu hoặc biến dạng. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một cái nhìn toàn diện về cách bảo quản đồ thủ công dựa trên từng loại chất liệu cụ thể.

Tại sao việc bảo quản đồ thủ công lại quan trọng

Mỗi sản phẩm thủ công là một tác phẩm nghệ thuật riêng biệt. Việc bảo quản đúng cách không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ của sản phẩm mà còn giữ cho giá trị thẩm mỹ luôn ở trạng thái tốt nhất. Đồ handmade thường sử dụng các loại keo dán đặc thù, màu vẽ thủ công hoặc sợi tự nhiên vốn dễ phản ứng với nhiệt độ và độ ẩm. Một chút lơ là trong khâu vệ sinh có thể khiến món đồ quý giá của bạn bị hỏng hóc không thể phục hồi.

Nguyên tắc chung trong bảo quản đồ thủ công

Trước khi đi sâu vào từng loại chất liệu, có những quy tắc vàng mà bất kỳ người yêu đồ handmade nào cũng cần ghi nhớ:

Tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp: Tia UV là kẻ thù số một của hầu hết các loại màu nhuộm và chất liệu tự nhiên. Ánh nắng mạnh sẽ làm giòn sợi vải, làm nứt gỗ và khiến màu sắc bị bạc đi nhanh chóng.

Kiểm soát độ ẩm: Độ ẩm quá cao dẫn đến nấm mốc, trong khi quá khô lại khiến các vật liệu như đất sét hay gỗ dễ bị nứt nẻ. Hãy giữ đồ thủ công ở nơi thoáng mát và khô ráo.

Hạn chế hóa chất tẩy rửa mạnh: Các loại xà phòng có độ tẩy cao có thể phá hủy cấu trúc bề mặt của đồ handmade. Luôn ưu tiên các dung dịch làm sạch dịu nhẹ hoặc nước ấm.

Cách bảo quản đồ thủ công bằng len và sợi

Đồ len handmade như thú bông (amigurumi), khăn len hay áo khoác cần sự chăm sóc đặc biệt để tránh tình trạng xù lông hoặc giãn mất form.

Về cách giặt, bạn nên ưu tiên giặt tay thay vì dùng máy giặt. Hãy ngâm sản phẩm trong nước lạnh pha chút sữa tắm hoặc nước giặt dành cho em bé. Tuyệt đối không vò mạnh hay vắt kiệt nước bằng cách xoắn đại. Thay vào đó, hãy dùng một chiếc khăn khô cuộn lại để thấm bớt nước thừa.

Khi phơi, đừng bao giờ treo đồ len bằng móc vì trọng lượng của nước sẽ kéo giãn các mũi móc, làm biến dạng hoàn toàn sản phẩm. Cách tốt nhất là trải phẳng đồ len trên một bề mặt lưới ở nơi thoáng gió, tránh nắng gắt.

Bảo quản đồ thủ công bằng gỗ

Sản phẩm gỗ handmade như khay trà, thìa gỗ hay tượng trang trí thường được xử lý bề mặt bằng sáp ong hoặc dầu lau chuyên dụng. Để giữ độ bóng và tránh nứt:

Không ngâm gỗ trong nước quá lâu: Nếu là đồ dùng nhà bếp bằng gỗ, hãy rửa sạch ngay sau khi sử dụng và lau khô bằng khăn mềm. Việc ngâm nước sẽ khiến thớ gỗ giãn nở, tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm mốc phát triển.

Làm mới định kỳ: Sau một thời gian sử dụng, gỗ có thể bị khô và xỉn màu. Bạn có thể dùng một ít dầu oliu hoặc dầu khoáng (mineral oil) thấm vào vải mềm rồi lau đều lên bề mặt gỗ để tái tạo lớp bảo vệ tự nhiên.

Giữ gìn trang sức handmade

Trang sức thủ công thường kết hợp nhiều vật liệu như hạt cườm, dây da, đất sét polymer hoặc kim loại xi mạ. Đây là nhóm đồ thủ công dễ bị hư hỏng nhất nếu tiếp xúc với mỹ phẩm.

Hãy tuân thủ nguyên tắc "đeo vào sau cùng, tháo ra đầu tiên". Điều này có nghĩa là bạn chỉ nên đeo trang sức sau khi đã hoàn tất việc xịt nước hoa và trang điểm. Hóa chất trong nước hoa và mỹ phẩm có thể gây ố vàng hạt cườm hoặc làm xỉn lớp mạ kim loại.

Khi không sử dụng, hãy cất trang sức vào các túi zip riêng biệt hoặc hộp có lót nhung. Việc để các món đồ chạm vào nhau có thể gây trầy xước bề mặt hoặc làm rối các chi tiết dây mảnh.

Bảo quản đồ gốm sứ thủ công

Gốm thủ công thường có độ xốp cao hơn gốm công nghiệp. Những vết nứt nhỏ li ti trên lớp men (men rạn) là đặc trưng nghệ thuật nhưng cũng là nơi dễ bám bẩn.

Để làm sạch đồ gốm, bạn nên dùng miếng bọt biển mềm. Tránh dùng các miếng cọ rửa bằng kim loại vì chúng sẽ để lại những vết xước đen không thể xóa sạch trên men gốm. Với những vết bám cứng đầu, bạn có thể dùng hỗn hợp baking soda và nước để tẩy rửa một cách nhẹ nhàng.

Chăm sóc các sản phẩm từ giấy handmade

Thiệp, sổ tay hoặc tranh giấy cuộn (Quilling) là những sản phẩm cực kỳ nhạy cảm. Kẻ thù của giấy chính là độ ẩm và bụi bẩn.

Với tranh giấy, cách bảo quản tốt nhất là lồng kính để cách ly hoàn toàn với môi trường bên ngoài. Với sổ tay, bạn nên để trong tủ kín và có thể đặt thêm vài túi hút ẩm nhỏ để ngăn chặn tình trạng giấy bị quăn mép hoặc xuất hiện các đốm vàng (foxing).

Xử lý khi đồ thủ công bị ẩm mốc

Nếu chẳng may món đồ của bạn xuất hiện dấu hiệu của nấm mốc, hãy xử lý ngay lập tức để tránh lây lan:

Đối với vải và sợi: Dùng bàn chải mềm chà nhẹ lớp mốc bên ngoài, sau đó xử lý bằng dung dịch dấm pha loãng và phơi khô hoàn toàn.

Đối với gỗ và gốm: Lau sạch bằng cồn y tế nồng độ nhẹ, sau đó để khô tự nhiên ở nơi thoáng mát.

Lưu trữ đồ thủ công khi không sử dụng

Nếu bạn có một bộ sưu tập đồ thủ công theo mùa (như đồ trang trí Giáng sinh hay Tết), việc lưu trữ đúng cách trong thời gian dài là rất quan trọng.

Sử dụng giấy chống ẩm (acid-free paper) để gói các vật dụng trước khi cho vào thùng chứa. Tránh dùng túi nilon kín bít nếu môi trường có độ ẩm cao vì nó sẽ gây hiện tượng "đổ mồ hôi" bên trong túi, tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển. Các thùng nhựa có nắp đậy kín kèm túi hút ẩm là lựa chọn tối ưu trong trường hợp này.

Kết luận

Bảo quản đồ thủ công không chỉ là việc giữ gìn một vật dụng, mà là sự trân trọng đối với công sức và tâm hồn của người nghệ nhân. Mỗi chất liệu đều có những đặc tính riêng, nhưng chỉ cần bạn dành một chút thời gian để thấu hiểu và chăm sóc, những món đồ ấy sẽ gắn bó với bạn qua nhiều năm tháng, giữ nguyên vẹn vẻ đẹp ban đầu.

Hy vọng những chia sẻ trên đã giúp bạn có thêm kiến thức để tự tin sở hữu và chăm sóc bộ sưu tập đồ handmade của mình. Hãy luôn nhớ rằng, sự bền bỉ của đồ thủ công nằm chính trong lòng bàn tay và sự tỉ mỉ của người sở hữu.

Sẽ không hối hận đâu nếu bạn liên hệ với chúng tôi:

WEBSITE: https://nativia.vn/

FACEBOOK: https://www.facebook.com/mynghenativia

EMAIL: mynghenativia@gmail.com